ଲେଖକ: ଇଂ. ତାରାପ୍ରସାଦ ମିଶ୍ର
ରାବଣ ପୋଡ଼ି କେବଳ ଏକ ପାରମ୍ପରିକ ଉତ୍ସବ ନୁହେଁ, ଏହା ଅନ୍ୟାୟ ଉପରେ ନ୍ୟାୟର, ଅସତ୍ୟ ଉପରେ ସତ୍ୟର ଏବଂ ଅଧର୍ମ ଉପରେ ଧର୍ମର ବିଜୟର ଏକ ମହାନ ପ୍ରତୀକ। ପ୍ରତିବର୍ଷ ବିଜୟାଦଶମୀ ଅବସରରେ ଦେଶର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ରାବଣ, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ଓ ମେଘନାଦଙ୍କ ପ୍ରତିକୃତି ଦହନ କରାଯାଏ। ଏହି ପରମ୍ପରା ରାମାୟଣରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ବିଜୟକୁ ସ୍ମରଣ କରାଇବା ସହ ମଣିଷକୁ ନିଜ ଜୀବନରେ ସତ୍ୟ, ନ୍ୟାୟ, ନୀତି ଓ ମାନବିକତାର ପଥ ଅନୁସରଣ କରିବାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦିଏ।
ରାବଣ ଜଣେ ମହାପଣ୍ଡିତ, ଶିବଭକ୍ତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଅପାର ଜ୍ଞାନ, ଶାସ୍ତ୍ର ଉପରେ ଗଭୀର ଦଖଲ ଓ ଅସାଧାରଣ ପରାକ୍ରମ ସତ୍ତ୍ୱେ ଅହଂକାର, ଅନ୍ୟାୟ ଓ ଅଧର୍ମ ତାଙ୍କର ପତନର କାରଣ ହୋଇଥିଲା। ଏହି କାହାଣୀ ଆମକୁ ଶିକ୍ଷା ଦିଏ ଯେ କେବଳ ଜ୍ଞାନ, ଧନ, କ୍ଷମତା କିମ୍ବା ପ୍ରତିଷ୍ଠା ମଣିଷକୁ ମହାନ କରିପାରେ ନାହିଁ; ସେଥିପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ନମ୍ରତା, ସଂଯମ, ନୈତିକତା ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ସମ୍ମାନ। ତେଣୁ ରାବଣ ପୋଡ଼ିର ପ୍ରକୃତ ଅର୍ଥ କେବଳ ଏକ ପ୍ରତିକୃତିକୁ ଅଗ୍ନିରେ ଦହନ କରିବା ନୁହେଁ, ବରଂ ନିଜ ମନରେ ଥିବା ଅହଂକାର, କ୍ରୋଧ, ଲୋଭ, ଈର୍ଷା, ହିଂସା ଓ ଅନ୍ୟାୟ ଭଳି ଦୁର୍ଗୁଣକୁ ଦୂର କରିବା।
ଆଜିର ସମାଜରେ ମଧ୍ୟ ରାବଣ ପୋଡ଼ିର ବାର୍ତ୍ତା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ। ଦୁର୍ନୀତି, ନାରୀ ନିର୍ଯାତନା, ବାଲ୍ୟବିବାହ, ନିଶାସେବନ, ସାମାଜିକ ଅସହିଷ୍ଣୁତା ଓ ମାନବିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧର ଅବକ୍ଷୟ ଭଳି ସମସ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ଆମ ସମାଜ ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି। ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ ରାବଣ ପୋଡ଼ିର ମହତ୍ତ୍ୱ ସେତେବେଳେ ସାର୍ଥକ ହେବ, ଯେତେବେଳେ ଆମେ କେବଳ ଉତ୍ସବ ପାଳନରେ ସୀମିତ ନ ରହି ନିଜ ଆଚରଣ ଓ ଚିନ୍ତାଧାରାରେ ସକାରାତ୍ମକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିବା। ପ୍ରତ୍ୟେକ ମଣିଷ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପ୍ରତି ସଚ୍ଚୋଟ ରହିବା, ଅନ୍ୟାୟର ପ୍ରତିବାଦ କରିବା, ନାରୀଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଏବଂ ଦୁର୍ବଳ ଓ ଅସହାୟଙ୍କ ପାଖରେ ଠିଆ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏହାଦ୍ୱାରା ହିଁ ଏକ ସୁସ୍ଥ, ସୁନ୍ଦର ଓ ନ୍ୟାୟପୂର୍ଣ୍ଣ ସମାଜ ଗଠନ ସମ୍ଭବ।
ରାବଣ ପୋଡ଼ିର ଅଗ୍ନିଶିଖା ଆମକୁ ଏହି ସଂକଳ୍ପ ନେବାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଉ ଯେ ଆମେ ନିଜ ମନରୁ ସମସ୍ତ ନକାରାତ୍ମକ ପ୍ରବୃତ୍ତିକୁ ଦୂର କରି ସତ୍ୟ, ଶାନ୍ତି, ପ୍ରେମ, ସହିଷ୍ଣୁତା ଓ ଭାଇଚାରାର ପଥରେ ଆଗେଇ ଚାଲିବା। ପ୍ରକୃତ ବିଜୟ ସେତେବେଳେ ହିଁ ହେବ, ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଅନ୍ୟର ଦୋଷ ଖୋଜିବା ପୂର୍ବରୁ ନିଜ ଦୋଷକୁ ଚିହ୍ନିବା ଓ ତାହାର ସଂଶୋଧନ କରିବା। ଆସନ୍ତୁ, ଏହି ବିଜୟାଦଶମୀରେ କେବଳ ରାବଣର ପ୍ରତିକୃତି ଦହନ ନ କରି ନିଜ ଭିତରେ ଥିବା ଅହଂକାର ଓ ଅଧର୍ମକୁ ଦହନ କରିବାର ଶପଥ ନେବା। ଏହା ହିଁ ହେବ ରାବଣ ପୋଡ଼ିର ପ୍ରକୃତ ସନ୍ଦେଶ ଏବଂ ମାନବ ସମାଜ ପାଇଁ ଏହି ମହାନ ପରମ୍ପରାର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଶିକ୍ଷା।
