ଲେଖକ: ଜୟପ୍ରକାଶ ନାୟକ
ରାବଣ ପୋଡ଼ି କେବଳ ଏକ ଧାର୍ମିକ ପରମ୍ପରା ନୁହେଁ, ଏହା ସତ୍ୟର ବିଜୟ, ଧର୍ମର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଏବଂ ଅହଂକାରର ବିନାଶର ଏକ ମହାନ ପ୍ରତୀକ। ପ୍ରତିବର୍ଷ ବିଜୟାଦଶମୀ ଅବସରରେ ଦେଶର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ରାବଣର ପ୍ରତିକୃତି ଦହନ କରାଯାଏ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଆମକୁ ରାମାୟଣର ସେହି ମହାନ ବାର୍ତ୍ତା ମନେ ପକାଇଦିଏ, ଯେଉଁଥିରେ ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀରାମ ଅନ୍ୟାୟ ଓ ଅଧର୍ମ ବିରୋଧରେ ସଂଘର୍ଷ କରି ଶେଷରେ ବିଜୟ ଲାଭ କରିଥିଲେ। ରାବଣ ପୋଡ଼ିର ଅଗ୍ନିଶିଖା ଆମକୁ ଶିକ୍ଷା ଦିଏ ଯେ ଅନ୍ୟାୟ ଯେତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଉନା କାହିଁକି, ସତ୍ୟ ଓ ନ୍ୟାୟର ପଥରେ ଚାଲୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିର ଶେଷ ବିଜୟ ନିଶ୍ଚିତ।
ରାବଣ ଜଣେ ମହାପଣ୍ଡିତ, ଶିବଭକ୍ତ ଓ ଅସାଧାରଣ ପରାକ୍ରମୀ ରାଜା ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଅପାର ଜ୍ଞାନ, ଶକ୍ତି ଓ ସମ୍ପଦ ଥିଲା। କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ଅହଂକାର ଓ ଅନ୍ୟାୟ ତାଙ୍କୁ ପତନର ଦ୍ୱାରଦେଶରେ ପହଞ୍ଚାଇଥିଲା। ଏଥିରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ ଯେ ମଣିଷ ଯେତେ ଜ୍ଞାନୀ କିମ୍ବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ତା’ ମନରେ ନମ୍ରତା, ବିବେକ ଓ ନୈତିକତା ନଥାଏ, ତେବେ ତାହାର ପତନ ଅନିବାର୍ଯ୍ୟ। ରାବଣର ଦଶମୁଣ୍ଡକୁ ମଣିଷର ଦଶଟି ଦୁର୍ଗୁଣର ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ଦେଖିବାର ଏକ ପ୍ରଚଳିତ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ମଧ୍ୟ ରହିଛି। କାମ, କ୍ରୋଧ, ଲୋଭ, ମୋହ, ମଦ, ମତ୍ସର୍ଯ୍ୟ, ଅହଂକାର, ଅନ୍ୟାୟ, ଅସତ୍ୟ ଓ ହିଂସା ଭଳି ପ୍ରବୃତ୍ତି ମଣିଷକୁ ସତ୍ପଥରୁ ଦୂରେଇ ନେଇଥାଏ। ତେଣୁ ରାବଣ ପୋଡ଼ିର ପ୍ରକୃତ ଅର୍ଥ ହେଉଛି ନିଜ ଭିତରେ ଥିବା ଏହି ଦୁର୍ଗୁଣଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନି ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଦୂର କରିବା।
ଆଜିର ସମାଜରେ ରାବଣ ପୋଡ଼ିର ବାର୍ତ୍ତା ଅଧିକ ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ ହୋଇପଡ଼ିଛି। ଦୁର୍ନୀତି, ନାରୀ ନିର୍ଯାତନା, ହିଂସା, ନିଶାସେବନ, ଅସହିଷ୍ଣୁତା ଓ ସାମାଜିକ ବିଭେଦ ଭଳି ସମସ୍ୟା ସମାଜର ଶାନ୍ତି ଓ ପ୍ରଗତିରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି। ଏଭଳି ସମୟରେ କେବଳ ରାବଣର ପ୍ରତିକୃତି ଦହନ କରିଦେଲେ ଆମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସମାପ୍ତ ହୋଇଯାଏ ନାହିଁ। ଆମ ଜୀବନରେ ସତ୍ୟନିଷ୍ଠା, ଦାୟିତ୍ୱବୋଧ, ପରୋପକାର ଓ ମାନବିକତାକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ। ପରିବାରରେ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ନୈତିକ ଶିକ୍ଷା ଦେବା, ସମାଜରେ ଅନ୍ୟାୟକୁ ବିରୋଧ କରିବା ଏବଂ ନାରୀଙ୍କ ପ୍ରତି ସମ୍ମାନ ଓ ସମାନତାର ଭାବନା ରଖିବା ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦାୟିତ୍ୱ। ଯେତେବେଳେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ମଣିଷ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟକୁ ସଚ୍ଚୋଟତାର ସହ ପାଳନ କରିବ, ସେତେବେଳେ ହିଁ ରାବଣ ପୋଡ଼ିର ଆଦର୍ଶ ସମାଜରେ ପ୍ରତିଫଳିତ ହେବ।
ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଜୀବନ ଆମକୁ ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ତ୍ୟାଗ, କର୍ତ୍ତବ୍ୟନିଷ୍ଠା, ଭ୍ରାତୃତ୍ୱ ଓ ମାନବିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧର ଶିକ୍ଷା ଦିଏ। ତାଙ୍କର ଆଦର୍ଶ ଆମକୁ ସୂଚାଇଥାଏ ଯେ ପରିସ୍ଥିତି ଯେତେ ପ୍ରତିକୂଳ ହେଉନା କାହିଁକି, ସତ୍ୟର ପଥରୁ ବିଚ୍ୟୁତ ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ରାବଣ ପୋଡ଼ିର ଉତ୍ସବ ଆମ ମନରେ ଏହି ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ସୃଷ୍ଟି କରୁ ଯେ ଅସତ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାୟର ଅନ୍ତ ନିଶ୍ଚିତ। ଆସନ୍ତୁ, ଏହି ବିଜୟାଦଶମୀରେ ଆମେ କେବଳ ରାବଣର ପ୍ରତିକୃତି ଦହନ ନକରି ନିଜ ମନରେ ଥିବା ଅହଂକାର, ଈର୍ଷା, ଘୃଣା ଓ ହିଂସାକୁ ମଧ୍ୟ ଦୂର କରିବାର ସଂକଳ୍ପ ନେବା। ସତ୍ୟ, ଶାନ୍ତି, ପ୍ରେମ ଓ ଭାଇଚାରାର ଆଲୋକରେ ଆମ ସମାଜକୁ ଆଲୋକିତ କରିବା। କାରଣ, ପ୍ରକୃତ ରାବଣ ପୋଡ଼ି ସେତେବେଳେ ହିଁ ସାର୍ଥକ ହେବ, ଯେତେବେଳେ ଆମ ମନରୁ ଅଧର୍ମର ଅନ୍ଧକାର ଦୂର ହୋଇ ସତ୍ୟ ଓ ମାନବିକତାର ଆଲୋକ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହେବ।
