ଲେଖକ: ଜୟପ୍ରକାଶ ନାୟକ
ଓଡ଼ିଶାର ଗୌରବମୟ ଇତିହାସର ପ୍ରତ୍ୟେକ ପୃଷ୍ଠାରେ ଯେଉଁ ମହାନ ବୀରଙ୍କ ତ୍ୟାଗ, ସାହସ ଓ ଦେଶପ୍ରେମର କାହାଣୀ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଆମ ହୃଦୟକୁ ଉଦ୍ବେଳିତ କରେ, ସେହି ଅମର ବୀର ହେଉଛନ୍ତି ଜୟୀ ରାଜଗୁରୁ। ସେ ଥିଲେ ଓଡ଼ିଆ ଜାତିର ସ୍ୱାଭିମାନର ଅନ୍ୟତମ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପ୍ରତୀକ, ଯାହାଙ୍କ ଜୀବନର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଧ୍ୟାୟ ଆମକୁ ମାତୃଭୂମି ପ୍ରତି ଅତୁଟ ଭଲପାଇବା ଓ ଅନ୍ୟାୟ ବିରୋଧରେ ଲଢ଼ିବାର ସାହସ ଶିଖାଏ। ତାଙ୍କର ପ୍ରକୃତ ନାମ ଜୟକୃଷ୍ଣ ମହାପାତ୍ର। ଖୋର୍ଦ୍ଧାର ରାଜା ମୁକୁନ୍ଦ ଦେବ ଦ୍ୱିତୀୟଙ୍କ ରାଜଗୁରୁ ଭାବେ ସେ ରାଜ୍ୟର ରାଜନୈତିକ ଓ ସାମରିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ନେଇଥିଲେ। ଇଂରେଜ ଶାସନର ବିସ୍ତାର, ଅନ୍ୟାୟ ଓ ଅତ୍ୟାଚାର ବିରୋଧରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରତିବାଦ ଖୋର୍ଦ୍ଧାର ପ୍ରତିରୋଧ ସଂଗ୍ରାମକୁ ନୂତନ ଦିଗ ଦେଇଥିଲା। ୧୮୦୪ ମସିହାରେ ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଖୋର୍ଦ୍ଧାରେ ଗଢ଼ିଉଠିଥିବା ସଂଗ୍ରାମରେ ତାଙ୍କର ଭୂମିକା ଇତିହାସରେ ଚିରସ୍ମରଣୀୟ ହୋଇ ରହିଛି। ତାଙ୍କ ପାଇଁ ମାତୃଭୂମିର ସମ୍ମାନ କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ୱାର୍ଥଠାରୁ ବଡ଼ ଥିଲା। ସେ ଜାଣିଥିଲେ ଯେ ଦେଶ ପାଇଁ ସଂଗ୍ରାମର ପଥ କଣ୍ଟକିତ, ତଥାପି ତାଙ୍କର ସଂକଳ୍ପ କେବେ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇନଥିଲା। ଶେଷରେ ୧୮୦୬ ମସିହାରେ ଇଂରେଜ ଶାସକଙ୍କ ନିର୍ମମ ଦଣ୍ଡର ଶିକାର ହୋଇ ସେ ପ୍ରାଣବଳି ଦେଇଥିଲେ। ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଏକ ମହାନ ଜୀବନର ଅନ୍ତ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଆଦର୍ଶର ଅନ୍ତ ହୋଇନଥିଲା। ବରଂ ତାଙ୍କର ବଳିଦାନ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପିଢ଼ି ପାଇଁ ସ୍ୱାଧୀନତା, ସାହସ ଓ ଆତ୍ମମର୍ଯ୍ୟାଦାର ପ୍ରେରଣା ପାଲଟିଥିଲା। ଜୟୀ ରାଜଗୁରୁଙ୍କ ଜୀବନ ଆମକୁ ଏକ ଗଭୀର ସତ୍ୟ ଶିଖାଏ—ଜଣେ ମଣିଷର ମହତ୍ତ୍ୱ ତାଙ୍କର ପଦବୀ କିମ୍ବା ସମ୍ପତ୍ତିରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ନିଜ ମାଟି, ନିଜ ଜାତି ଓ ନିଜ ଆଦର୍ଶ ପାଇଁ ସେ କେତେ ତ୍ୟାଗ କରିପାରନ୍ତି, ସେଥିରେ ନିହିତ। ଆଜିର ଯୁବପିଢ଼ି ଯଦି ତାଙ୍କ ଜୀବନରୁ ଦେଶପ୍ରେମ, ଶୃଙ୍ଖଳା, ନିଷ୍ଠା ଓ ନିର୍ଭୀକତାର ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରିପାରିବେ, ତେବେ ତାହା ହିଁ ହେବ ଏହି ମହାନ ବୀରଙ୍କ ପ୍ରତି ପ୍ରକୃତ ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି। ଆମ ଇତିହାସର ଏପରି ଅମର ନାୟକମାନଙ୍କୁ କେବଳ ଜୟନ୍ତୀ କିମ୍ବା ସ୍ମୃତିଦିବସରେ ସ୍ମରଣ କରିବା ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ; ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନୀକୁ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ, ସାହିତ୍ୟ, ଆଲୋଚନା ଓ ସାମାଜିକ ଚେତନାର ଅଂଶ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଯେଉଁ ଜାତି ନିଜର ବୀରମାନଙ୍କୁ ଭୁଲିଯାଏ, ସେ ଜାତି ନିଜର ଇତିହାସରୁ ପ୍ରେରଣା ପାଇବାର ସୁଯୋଗ ହରାଏ। ତେଣୁ ଜୟୀ ରାଜଗୁରୁଙ୍କ ତ୍ୟାଗର ଗାଥା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଓଡ଼ିଆଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଜାଗ୍ରତ ରହିବା ଉଚିତ। ତାଙ୍କର ଅମର ବଳିଦାନ ଆମକୁ ସଦା ସ୍ମରଣ କରାଉ ଯେ ସ୍ୱାଭିମାନର ସୁରକ୍ଷା, ନ୍ୟାୟ ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠା ଓ ମାତୃଭୂମି ପ୍ରତି ଭଲପାଇବା ହିଁ ଏକ ମହାନ ଜୀବନର ପ୍ରକୃତ ପରିଚୟ। ଜୟୀ ରାଜଗୁରୁ ଜଣେ ଐତିହାସିକ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ମାତ୍ର ନୁହନ୍ତି, ସେ ଓଡ଼ିଆ ଜାତିର ଆତ୍ମାରେ ଜୀବନ୍ତ ଥିବା ଏକ ଅମର ପ୍ରେରଣା। ବୀର ଜୟୀ ରାଜଗୁରୁ ଅମର ରହନ୍ତୁ। ଜୟ ଓଡ଼ିଶା, ଜୟ ହିନ୍ଦ୍।
